22 Ocak 2010
4B nedir, neden reddedilmeli?
Direnişte iki gündür 4B tartışılmaya başlandı. Biz de ÇHD'den Av Kazım Bayraktar'a 4B'yi sorduk
Tekel direnişinde kritik günlere doğru gidiliyor. Önümüzdeki günlerde sendikalar Hükümet ile görüşmelerde bulunacak. Dün konfederasyonların toplantısından sonra açıklanan kararlarla birlikte 26 Ocak'a kadar bu görüşmelere endeksli bir bekleyiş içerisine girildi. Bugüne kadar hiç gündemde yokken Hükümet adına Başbakan Yardımcısı Bülent Arınç ile Türk-İş yöneticileri arasında önceki günlerde başlayan temaslardan sonra 4B statüsünün gündeme girmesi ve ardından da konfederasyon başkanlarının dünkü toplantısında 4C'ye alternatif olarak 4B'nin gündeme alındığı söylentisinin yayılması dikkatleri bu statüye çevirdi.
Biz de 4C köleliğine alternatif olarak gündeme getirilen ve bugünlerde Hükümet ile yürütülen pazarlıklarda muhtemelen üzerinde konuşulacak uzlaşma maddelerinden biri olan 4B statüsünün işçilere ne getirip ne götürdüğünü, bunun 4C köleliğinden ne farkı olduğunu Çağdaş Hukukçular Derneği Sosyal ve Ekonomik Haklar Çalışma Grubu Üyesi Av. Kazım Bayraktar'a sorduk.
Av Kazım Bayraktar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4.üncü Maddesi B Fıkrasının, esasları itibariyle 4C statüsünden hiçbir farkının olmadığını belirtiyor. Resmi Gazete'de yayınlanan ilgili kanunun Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar başlığına baktığınızda 4B'nin getirdiklerini Av Bayraktar şu şekilde sıralıyor:
- 4B statüsü de tıpkı 4C statüsü gibi 657 sayılı yasaya tabi olmasına rağmen memur statüsünde değil
“geçici sözleşmeli personel” gibi ara ve belirsiz bir statüye sahiptir.
- 4B statüsünde çalışanlar ne memur ne de işçidir; grev ve TİS haklarına da sahip değildir, dolayısıyla sendikalı olmalının da fazla bir anlamı kalmıyor.
-
4B'nin iş güvencesi yoktur. Sürekli işsizlik tehditi altındadır. Tıpkı 4C'de olduğu gibi yıllık sözleşmeler olduğu için, çalışılan kurum yöneticisinin keyfine göre sözleşmeler yenilenmeyebilir.
-
4B statüsündeki çalışanlara sadece sözleşme ücreti verilir. Yani fazla mesai, ikramiye vb ödemeler yok. Muhtemelen asgari ücreti geçmeyen bir çıplak ücret alır.
- 4B statüsünde performansa dayalı çalışma uygulaması var. Bunun anlamı esnek çalışmadır. İlgili yasada
4B statüsünde çalışan personele verilen işin mesai saati dikkate alınmaksızın bitirilmesi zorunlu kılınıyor. Üstelik fazla mesai ücreti bile verilmez. Bu kölelik uygulamasından başka bir şey değildir.
Ana başlıklar halinde sıraladığımız birkaç maddeden çıkan tabloya baktığımızda 4B'nin temel noktalarda, 4C'den hiçbir farkının olmadığı görülüyor. İki statü arasındaki karşılaştırmada görülebilen 4B'lilerin 2 ay daha fazla çalışması dışında sadece bir tane fark var: Ölüm, doğum vb durumlarda üç günü geçmemek üzere ücretli izin hakkına sahiptir 4B'liler.
"
En önemlisi 4B statüsünde çalışanların da tıpkı 4C statüsünde olduğu gibi bir yıllık çalışmadan sonra sözleşmelerinin yenilenmemesi durumunda çalışanın işsiz kalacak olmasıdır" diyen Bayraktar, sözlerine şöyle devam ediyor:
Şu an 4B uygulanıyor ve sözleşmelerin yenilenmemesi uygulamasına genellikle özel bir kasıtla başvurulmuyor. Ancak bu durum bunun sürekli böyle olacağı anlamına gelmez. Hükümetin elinde Demoklesin Kılıcı gibi bir yasa var; istedikleri zaman bunu kullanacaklardır. Sözkonusu Tekel işçileri olunca Hükümet bundan çekinmeyecektir, direnen Tekel işçisinden yarın öbür gün intikam almaya yönelecek ve sözleşmeleri uzatmayarak işsiz bırakacaktır. Bugünkü direniş kırılıp Tekel işçileri dağıtıldığında birkaç yıl içinde hepsinin sözleşmeleri yenilenmeyerek, belki de parça parça işsiz bırakılması işten bile değildir. Bu yüzden tıpkı 4C gibi 4B de reddedilmelidir.
BU GÜNDEMLE BAĞLANTILI DİĞER HABERLER
